Trybunał Konstytucyjny prawie dwa lata temu uznał, że sama rekompensata w stosunku „1:1” za nadgodziny w Straży Granicznej jest niezgodna ze standardem Europejskiej Karty Społecznej. Funkcjonariuszom należy się zwiększona rekompensata (pieniężna albo czas wolny w wyższym wymiarze).
Problem? Wciąż brak jasnych, nowych przepisów – więc dochodzenie praw odbywa się w sądzie.
Co orzekł TK i dlaczego to ważne?
- Sedno wyroku TK: przepis art. 37 ust. 3 ustawy o SG – w zakresie, w jakim przewidywał tylko „czas wolny w tym samym wymiarze” – narusza art. 4 ust. 2 Europejskiej Karty Społecznej.
- Tłumacząc przepisy „na ludzki język” oznacza to, że zwiększona rekompensata za nadgodziny należy się także funkcjonariuszom SG.
- Skutek praktyczny: standard „1:1” nie spełnia wymogów międzynarodowych – potrzebne są wyższe stawki albo większy wymiar czasu wolnego.
Czy po niemal 2 latach są już nowe przepisy?
Krótka odpowiedź: nie.
Media branżowe i związkowe od miesięcy sygnalizują brak wdrożenia rozwiązań ustawowyc, zatem trwają spory co do rekompensaty dla funkcjonariuszy.
Efekt jest prosty – funkcjonariusze coraz częściej kierują sprawy do sądu, co rodzi ryzyko rozbieżności orzeczniczych, ale też realnie przybliża do uzyskania należnych świadczeń. Pojawiają się już pierwsze procesy o zwiększoną rekompensatę.
Aktualizacja z naszej ostatniej rozprawy
Z uwagi na konieczność szczegółowego odtworzenia liczby nadgodzin, stawek i należnych świadczeń, sąd przychylił się do naszego wniosku o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego z zakresu rachunkowości. Oznacza to, że zanim zapadnie wyrok, konieczne będzie przygotowanie dokładnych obliczeń przez niezależnego specjalistę. Choć na finał musimy jeszcze chwilę poczekać, sprawa realnie posuwa się naprzód – a ustalenia biegłego będą kluczowe dla uzyskania pełnej, należnej rekompensaty.
Jak działać praktycznie? (checklista)
- Zbierz dowody czasu służby: grafiki, rozkazy, ewidencję, potwierdzenia dyżurów (swoją drogą – wiadomo, że jeśli chcemy wypłaty nadgodzin za kilka lat wstecz, to trudno posiadać wszelką dokumentację; można wystąpić do Organu o zaświadczenie co do ilości nadgodzin, jednak z praktyki – często kończy się to odmową wydania takiego zaświadczenia, ALE możemy o to wnosić w trakcie postępowania sądowego, wtedy na zobowiązanie Sądu, Organ będzie musiał przedstawić dokumenty, które są w jego posiadaniu).
- Policz nadgodziny (na tyle, na ile jest to możliwe).
- Sprawdź historię wypłat i odbiorów czasu wolnego.
- Oceń roszczenia: pieniężne vs. czas wolny w zwiększonym wymiarze.
- Zabezpiecz terminy (przedawnienie roszczeń – licz w oparciu o właściwe przepisy, biorąc pod uwagę wyrok Trybunału Konstytucyjnego).
- Rozważ pozew – szczególnie gdy Organ nie uznaje zwiększonej rekompensaty.
- Skonsultuj strategię (indywidualna sytuacja: dodatek funkcyjny, charakter zadań, dyżury itd.).
Oczywiście korzystając z pomocy naszej Kancelarii – to my kompleksowo zajmujemy się sprawą po przedstawieniu nam konkretnej sytuacji. Zatem, nie musisz się martwić samodzielnie o terminy, przedawnienie, rozmyślanie, czy pozew powinien być wniesiony, do jakiego sądu i z jakim żądaniem – my to robimy za Ciebie.
Najczęstsze pytania (FAQ)
- Czy mogę żądać pieniędzy, jeśli wcześniej dawali mi tylko „1:1” w czasie wolnym?
Tak – wyrok TK otwiera drogę do zwiększonej rekompensaty (pieniężnej albo w większym wymiarze czasu wolnego). Szczegóły zależą od Twojej dokumentacji i okresu roszczeń. - Czy brak nowych przepisów blokuje moje roszczenia?
Nie. Brak nowych przepisów na pewno utrudnia sytuację, ale nie powoduje, że blokuje roszczenia. Orzeczenie TK ma powszechną moc i jest stosowane przez sądy przy ocenie roszczeń funkcjonariuszy. - Czy Organ wypłaci mi rekompensatę w zwiększonym wymiarze, jeśli złożę do niego wniosek?
Z praktyki wiemy, że nie, bowiem Organ wskazuje, że nie ma obecnie nowych przepisów, które byłyby dostosowane do wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Jednak złożenie takowego wniosku spełni nam warunek formalny w postaci próby ugodowego załatwienia tej sprawy przed skierowaniem jej do właściwego sądu.
Potrzebujesz wsparcia?
Jeśli chcesz policzyć nadgodziny, przygotować wezwanie | pozew i przejść cały proces krok po kroku – skontaktuj się z nami.
W Kancelarii Noctua prowadzimy takie sprawy w imieniu funkcjonariuszy SG – od audytu dokumentów, przez strategię procesową, po reprezentację w sądzie.
Napisz do nas bądź bezpośrednio do mnie – ocenimy szanse, koszty i możliwe scenariusze.
Podsumowanie
- TK potwierdził: większa rekompensata za nadgodziny w SG to standard.
- Ustawodawca wciąż nie wdrożył kompleksowych zmian, więc droga do roszczeń często prowadzi przez sąd.
- Dobra dokumentacja i precyzyjne wyliczenie to podstawa skutecznego dochodzenia należności.
- Noctua pomaga funkcjonariuszom SG od A do Z – umów konsultację.
Wykorzystane źródła:
– art. 4 ust. 2 Europejskiej Karty Społecznej;
– wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dn. 28.11.2023 r. o sygn. K 17/19;
– art. 37 ust. 3 ustawy o Straży Granicznej.
